Onderzoek
Veilig werken onder druk
April 2026 | RIVM in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Op drukke werkdagen moet er soms veel gebeuren in weinig tijd. Dat kan zorgen voor stress, vermoeidheid en minder concentratie. Het RIVM onderzocht of zulke vormen van psychosociale arbeidsbelasting – kortweg PSA – ook invloed kunnen hebben op veilig werken. Onder PSA vallen bijvoorbeeld tijdsdruk, ongewenst gedrag, weinig invloed op het werk en baanonzekerheid.
Ongeveer 1 op de 6 werknemers met een arbeidsongeval noemde psychische overbelasting als belangrijkste oorzaak.
Het RIVM onderzocht eerst wat er al bekend is over PSA en veilig werken. Daarna spraken de onderzoekers met 43 medewerkers, leidinggevenden, HR- en veiligheidsprofessionals in vier Nederlandse distributiecentra. Het onderzoek vond dus niet plaats in de mobiliteitsbranche. Volgens het RIVM kunnen de inzichten wel relevant zijn voor andere sectoren met fysiek werk of waar relatief veel arbeidsongevallen voorkomen.
Tijdsdruk en veiligheid
Vooral tijdsdruk lijkt invloed te hebben op veilig werken. Medewerkers vertellen dat ze op drukke momenten sneller en soms slordiger gaan werken. Stress en vermoeidheid kunnen ervoor zorgen dat ze minder alert zijn of stappen overslaan uit een veiligheidsprocedure. Zo kunnen fouten en gevaarlijke situaties ontstaan. Ook ongewenst gedrag en baanonzekerheid kunnen voor spanning en afleiding zorgen.
Voorkomen is beter
In de onderzochte bedrijven wordt PSA vooral aangepakt nadat signalen zijn opgemerkt. Volgens het RIVM liggen er kansen om eerder in te grijpen. Denk aan beter vooruitplannen, tijdsdruk verminderen en nieuwe medewerkers goed inwerken. Duidelijke communicatie en meer kennis over PSA kunnen eveneens helpen. Leidinggevenden spelen daarbij een belangrijke rol. Zij kunnen signalen van oplopende werkdruk, stress en spanningen tussen collega’s eerder herkennen.
Kijk breder naar veiligheid
Bij veilig werken gaat de aandacht vaak naar machines, gereedschap, procedures en veiligheidsregels. Het RIVM adviseert om daarnaast meer aandacht te hebben voor de omstandigheden waarin mensen hun werk doen. Dat geldt ook bij de analyse van een (bijna-)ongeval.
Het volledige onderzoek lees je hier (opent in nieuw venster).
Wat betekent dit voor mobiliteitsbedrijven?
Kijk bij een (bijna-)ongeval niet alleen naar wat er technisch misging, maar ook naar omstandigheden zoals tijdsdruk, bezetting en vermoeidheid. Was er voldoende rust en ruimte om veilig te werken?
Meer weten over werkdruk, veiligheid en leren op de werkvloer? Lees dan ook:
- Mentale gezondheid op het werk – Welke invloed hebben werkdruk en andere werkomstandigheden op de mentale gezondheid?
- Inzicht in werkgeversbeleid en arbeidstrends – Welke arbeidsrisico’s ervaren werkgevers en wat doen zij om deze te verminderen?
- Werkplekleren in de Techniek – Hoe zorg je voor voldoende tijd, ruimte en begeleiding om veilig en goed te leren op de werkvloer?
Kerncijfers